آواز دشتی یکی از زیباترین ، دلرباترین ، روح نواز ترین و متأثرترین نغمات موسیقی ایرانیست. خود من به شخصه علاقه ویژه ای به این آواز دارم و در موقع شنیدن این نغمه بی نهایت منقلب می شوم و حالی عجیب پیدا می کنم. به همین جهت در این پست "آواز دشتی" را مورد بررسی قرار می دهم.
دستگاه شور از لحاظ گوشه ، وسیع ترین دستگاه موسیقی ایرانی است. این دستگاه دارای 4 نغمه یا آواز به نام های "ابوعطا" ، "بیات ترک" ، "افشاری" و "دشتی" است. توضیح در مورد 3 نغمه دیگر را به فرصتی دیگر موکول می کنم و اینک به بررسی اجمالی آواز دشتی می پردازم. این آواز نمونه ای است از زندگی ساده و بی آلایش نظیر زندگی صحرا و دشت نشینی. این آواز در عین سادگی گاه چنان مؤثر و دلرباست که شنونده اشک حسرت بر گونه می فشاند. این نغمه (دشتی) از درجه سوم گام شور آغاز می شود. درجه پنجم گام نت شاهد آن است که در عین حال نت متغیر نیز می باشد. نت ایست این نغمه همان نت مایه شور است. گام دشتی با شور تفاوتی ندارد ولی نت شاهد آن درجه پنجم گام شور است (نت شاهد حجاز). گام دشتی را می توان مانند گام شور نوشت. گوشه های معروف آواز دشتی عبارتند از : درآمد ، دوبیتی ، گیلکی ، گبری ، بیدکانی ، چوپانی ، غم انگیز ، سرنج (سارنج و یا سارنگ ؛ علاوه بر اینکه نام گوشه ای است نام سازی هم می باشد.) ، کوچه باغی و ...
آواز دشتی با این که غم انگیز و حزن انگیز است اما در عین حال بسیار لطیف و ظریف و روح نواز است. غم و حزنی که در آواز دشتی وجود دارد می تواند ناشی از فراق یار ، رنج و سختی زمانه یا حتی از عشق به میهن و وطن پرستی و ... باشد. در خواندن این آواز بدون شک احساس نقش مهمی را ایفا می کند و باید ادای شعر و تحریر ها از دل و جان آدمی برخیزد تا لاجرم بر دل نشیند. و چنین است که گفته می شود آواز دشتی از تأثیرگذارترین آوازهای موسیقی ایرانیست.
آواز دشتی به طور کلی دارای دو دامنه اصلی درآمد و اوج می باشد که متغیر بودن نت شاهد در دشتی از ویژگی های مهم این آواز تلقی می گردد. تنوع تحریر در آواز دشتی بسیار زیاد است به طوری که بسیاری از تکنیک ها و مهارت های آوازی در اجرای گوشه ها مورد استفاده قرار می گیرند. هر چند که آواز دشتی امروزه در بین مردم گیلان رواج یافته و گوشه هایی مانند دیلمان و گیلکی متعلق به شمال ایران است ، اما اصل آواز دشتی متعلق به منطقه دشتی و ناحیه دشتستانی در جنوب کشور است و نغمه دردهای زمانه و روزگار پر از مشقت و سختی عشایر و چوپانان و مردمان کوهپایه نشین زاگرس است.

منطقه دشتی شامل روستاهای دشتی ، شهرهای سروستان ، برازجان (دشتستان) ، شهرستان دشتی (به مرکزیت خورموج) و ... می باشد که در قسمت شرقی استان بوشهر و منطقه جنوبی و غربی استان فارس امروزی است.
منبع avayegolpa











سلام و درود فراوان بر بازدید کنندگان محترم .